THÔNG BÁO VỀ VIỆC ĐẠI HỘI ĐOÀN THANH NIÊN KHOA KHCB  |   LỄ KỶ NIỆM 50 NĂM THÀNH LẬP VÀ ĐÓN NHẬN HUÂN CHƯƠNG ĐỘC LẬP HẠNG 2   |   BAN NỮ CÔNG KHOA KHCB TỔ CHỨC LIÊN HOAN KỶ NIỆM NGÀY PHỤ NỮ VIỆT NAM 20 – 10  |   KHOA KHCB GIÀNH GIẢI NHÌ CUỘC THI CẮM HOA CHÀO MỪNG NGÀY PHỤ NỮ VIỆT NAM  |   HỘI NGHỊ CÁN BỘ VIÊN CHỨC KHOA KHCB NĂM HỌC 2016–2017 ĐÃ THÀNH CÔNG TỐT ĐẸP  |   KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN THÀNH LẬP CÂU LẠC BỘ TIẾNG ANH  |   CHI BỘ CƠ BẢN 3 TỔ CHỨC KẾT NẠP ĐẢNG CHO QUẦN CHÚNG ƯU TÚ LÃ NGỌC LINH  |   THÔNG BÁO SỐ 07/PTNVL-2016  |   ĐỘI TUYỂN OLYMPIC VẬT LÝ QUỐC GIA NĂM 2016 ĐẠT GIẢI NHÌ TOÀN ĐOÀN  |   KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN LONG TRỌNG TỔ CHỨC 50 NĂM THÀNH LẬP  |  
TRANG CHỦ
GIỚI THIỆU KHOA
CÁC BỘ MÔN
CÔNG TÁC ĐÀO TẠO
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
LIÊN HỆ
tuan.jpg
jp.jpg
bsec.jpg
Số lượt truy cập: 612804
Hiện tại có 56 khách
VÌ SAO CHÚNG TA CHỈ THẤY MỘT NỬA CỦA MẶT TRĂNG? In E-mail
Monday, 26 May 2014
luna1.jpgVì sao chúng ta chỉ nhìn thấy được một nửa của mặt trăng?

Sân nhà em sáng quá
Nhờ ánh trăng sáng ngời
Trăng tròn như cái đĩa
Lơ lửng mà không rơi
Những đêm nào trăng khuyết
Trông giống con thuyền trôi
Em di trăng theo buớc
Như muốn cùng đi chơi

(Trăng sáng - Trần Đăng Khoa)

luna1.jpg

Hình 1: Mặt trăng

Hình ảnh trăng sáng (Hình 1) gắn liền với chúng ta từ khi còn là những đứa bé, vào những buổi tối của mùa hè oi ả, nằm trên chiếc trõng tre kê ở giữa sân nhà, tận hưởng những làn gió mát từ chiếc quạt mo của bà và của mẹ, đôi khi là từ làn gió trời mát lạnh xua tan cái không khí oi nóng, sự vất vả của vùng quê thuần nông nghèo khó. Đôi mắt ngước cao nhìn ông trăng, chăm chú nghe bà kể chuyện. Bỗng nhiên tôi hỏi mẹ: Trên ông trăng có gì vậy mẹ?

Mẹ tôi trả lời: Trên đó có chú Cuội ngồi chăn trâu dưới gốc đa. Tối nào chú cuội cũng ngồi đó.

Tôi nhớ có bạn khác còn bảo: Trên đó có chị Hằng đang ngồi gội đầu.

Đúng là từ nhỏ hình ảnh ông trăng bà nguyệt đã in hằn trong tuổi thơ của mỗi con người và trong đó tất nhiên là có cả tôi. Khi lớn lên được đi học, bao nhiêu điều bổ ích cũng như kiên thức được tiếp thu. Từ đó tôi cũng hiểu ra rằng trên bầu trời kia chẳng có ông trăng, chẳng có bà nguyệt chẳng có chú cuội và cũng chẳng có chị hằng nga. Thực ra ông trăng đó chỉ là một vệ tinh tự nhiên quay quanh trái đất. Mặt trăng hình cầu nhưng có một điều kỳ lạ là dường như mặt trăng lúc nào cũng chỉ quay một nửa về phía ta. Theo các nhà khoa học giải thích thì để xảy ra được hiện tượng đặc biệt đó thì chu kỳ quỹ đạo và chu kỳ tự quay của mặt trăng phải trùng nhau.

Vậy dựa vào kiến thức vật lý chúng ta sẽ tìm hiều tại sao lại như vậy?

lunaandeach.jpg

Hình 2: Mô tả mặt trăng quay trên quỹ đạo quanh trái đất

Từ Hình 2 ta thấy rằng để mặt trăng luôn quay một mặt về trái đất thì vận tốc góc quỹ đạo quanh trái đất phải bằng vận tốc góc tự quay của nó. Tức là:             ωqd = ωtq

Trái đất có các thông số vật lý như sau:

·         Bán kính trục lớn quỹ đạo (Rqd):         384400 km = 384400000 m

·         Chu vi quỹ đạo (C):                               2413402 km = 2413402000 m

·         Tốc độ quỹ đạo trung bình (Vqd):        1022 m/s

·         Bán kính tại xích đạo (Rxd):                  1738,1 km = 1738100 m

·         Vận tốc tự quay tại xích đạo (Vtq):      16,655 km/h = 4,6264 m/s

·         Chu kỳ quỹ đạo (Tqd):                            27,32166155 ngày

·         Chu kỳ tự quay (Ttq):                             27,321661 ngày

Công thức tính vận tốc góc: ωqd = Vqd/Rqd = 1022/384400000 = 0,0000026586 rad/s

                                     ωtq = Vtq/Rxd = 4,6264/1738100 = 0,0000026617 rad/s

Như vậy ta thấy rằng:                                                      ωqd ~ ωtq

Một cách khác ta có:

                                         ωqd = 2π/Tqd = 2π/(27,32166155*24*60*60) = 0,0000026617 rad/s

                                            ωtq = 2π/Ttq = 2π/(27,321661*24*60*60) = 0,0000026617 rad/s

Ta cũng thấy rằng:                                                           ωqd = ωtq

Chính vì mặt trăng có vận tốc góc tự quay bằng với vận tốc góc quỹ đạo nên mặt trăng luôn hướng một phần cố định về trái đất!

Còn nguyên nhân tại sao mặt trăng lại có vận tốc trùng hợp như vậy thì theo một số giả thuyết của các nhà khoa học cho rằng: “Buổi đầu mới hình thành, Mặt Trăng quay chậm dần và bị khoá ở vị trí hiện tại vì những hiệu ứng ma sát xuất hiện cùng hiện tượng biến dạng thuỷ triều do Trái Đất gây ra.

Từ đã rất lâu khi Mặt Trăng còn quay nhanh hơn hiện tại rất nhiều, bướu thuỷ triều (tidal bulge) của nó chạy trước đường nối Trái Đất - Mặt Trăng bởi nó không thể làm xẹp bướu đủ nhanh để giữ bướu này luôn ở trên đường thẳng đó. Lực quay khiến bướu luôn vượt quá đường nối này. Hiện tượng này gây ra mô men xoắn, làm giảm tốc độ quay của Mặt Trăng, như một lực vặn siết chặt đai ốc. Khi tốc độ quay của Mặt Trăng giảm xuống đủ để cân bằng với tốc độ quỹ đạo của nó, khi ấy bướu luôn hướng về phía Trái Đất, bướu nằm trên đường thẳng nối Trái Đất-Mặt Trăng, và lực xoắn biến mất. Điều này giải thích tại sao Mặt Trăng quay với tốc độ bằng tốc độ quỹ đạo và chúng ta luôn chỉ nhìn thấy một phía của Mặt Trăng.”

Như vậy qua bài viết này, các bạn đã phần nào hiểu biết được hiện tượng đặc biệt của mặt trăng của chúng ta!

(emyeukhoahoc , Trích dẫn: Wikipedia)

Web Counter
 
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: