KHOA KHCB ĐÃ ĐẠT THÀNH TÍCH CAO TRONG GIẢI BÓNG CHUYỀN CÁN BỘ VIÊN CHỨC NĂM 2017  |   CÔNG ĐOÀN KHOA ĐÃ TỔ CHỨC LỄ MÍT TING CHÀO MỪNG NGÀY PHỤ NỮ VIỆT NAM, 20/10   |   KHOA KHCB ĐẠT GIẢI BA TOÀN ĐOÀN TRONG LIÊN HOAN TIẾNG HÁT CÁN BỘ NĂM 2017  |  
TRANG CHỦ
GIỚI THIỆU KHOA
CÁC BỘ MÔN
CÔNG TÁC ĐÀO TẠO
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
OLYMPIC
PHÒNG THÍ NGHIỆM
CLB TIẾNG ANH (BSEC)
LIÊN HỆ
jp.jpg
humg_ioffice.gif 
bsec1.jpg
50humg.jpg
Số lượt truy cập: 57051
Hiện tại có 84 khách
VÌ SAO ĐOM ĐÓM TỰ PHÁT SÁNG ĐƯỢC? In E-mail
Sunday, 14 September 2014
domdom2.jpgVì sao Đom đóm tự phát sáng được?

 Vào những ngày đầu mùa hạ chúng ta dạo bước đi trên những con đường dẫn tới cánh đồng lúa bát ngát lúc trời tối, chúng ta thường hay bắt gặp và được chiêm ngưỡng những cảnh đẹp lung linh huyền ảo như bước vào xứ sở thần tiên đó là hình ảnh những tập đoàn đom đóm phát ra những ánh sáng nhấp nháy, lung linh, phản chiếu rợp cả dòng sông. Cảnh tượng thật là đẹp làm sao!
domdom3.jpg
Hình 1: Con đường Đom đóm
 Trong lịch sử trạng nguyên nước Việt Nam ta, có vị "trạng non" Nguyễn Hiền là vị trạng nguyên trẻ tuổi nhất lịch sử, đến 11 tuổi ông đã đọc hết pho sách của nhà chùa, 13 tuổi ông đỗ trạng nguyên. Lúc nhỏ do nhà nghèo không có tiền mua dầu, khi đêm đến, chú tiểu Nguyễn Hiền đã bắt đom đóm, bỏ vào vỏ trứng làm đèn, nấu sử sôi kinh. Ánh sáng đom đóm thật là kỳ diệu làm sao!     
 Vậy vì sao mà đom đóm lại có thể phát ra được ánh sáng đẹp như vậy mà chúng ta lại không thể? Nếu chúng ta nghiên cứu và tìm hiểu được hiện tượng thú vị này, thì có lẽ loài người sẽ có trong tay câu trả lời cho bí mật mà thiên nhiên cố tình không trao cho chúng ta, mà lại đưa cho loài đom đóm may măn kia! Với kiến thức vật lý và hóa học chúng ta cùng nhau đi tìm câu trả lời cho bí mật này nhé!
domdom6.jpg
Hình 2: Trạng Nguyễn Hiền đọc sách dưới đèn Đom đóm
 Theo Wikipedia Đom đóm hay bọ phát sáng là những loài côn trùng cánh cứng nhỏ được gọi chung là họ Đom đóm (Lampyridae) có khả năng phát quang. Đom đóm là động vật tiêu biểu cho vùng ôn đới mặc dù phần lớn các loài sống ở vùng nhiệt và cận nhiệt đới (khoảng 2000 loài). Chúng là những sinh vật có tập tính hoạt động về ban đêm, con đực thường có cánh và bay vào những đêm đầu mùa hạ. Nhiều loài, con cái không có cánh. Con đực, con cái và ấu trùng phát ra ánh sáng lạnh và thường có màu đỏ cam hay vàng xanh (bước sóng 510 - 670 nm); một số loài thậm chí trứng cũng phát quang. Người ta cho rằng, ánh sáng giữ vai trò quan trọng trong tập tính sinh sản của chúng với mục đích hấp dẫn con khác giới. Tuy nhiên, ở ấu trùng thì sự phát sáng nhằm mục đích cảnh báo các động vật ăn thịt là chủ yếu, do ấu trùng đom đóm chứa các hóa chất có mùi vị khó chịu và có thể là độc đối với các động vật ăn thịt khác.
domdom4.jpg
Hình 3: Đom đóm cận nhiệt đới phát ánh sáng xanh đặc trưng
Ta nhận thấy rằng khi di nát trên đất một con đom đóm phát sáng, bạn sẽ thấy để lại trên mặt đất là một vệt dài, vẫn tiếp tục nhấp nháy, sau đó mới mờ dần rồi mất hẳn. Như vậy, ánh sáng do đom đóm phát ra là sản phẩm của một quá trình hoá học, chứ không phải là quá trình sinh học. Bởi vì, sau khi côn trùng đã chết mà ánh sáng vẫn còn, thì rõ ràng con vật chỉ làm nhiệm vụ liên tục sinh ra loại chất phát sáng mà thôi.
  Đom đóm có hai nhóm là đom đóm bay và đom đóm bò dưới đất. Cả hai nhóm này đều có thể phát ra cùng một thứ ánh sáng lạnh đặc biệt, không toả nhiệt như ánh sáng nhân tạo. Đó là vì trong quá trình phát sáng, hầu như toàn bộ năng lượng được sinh vật chuyển thành quang năng, chứ không tiêu hao thành nhiệt như ở những nguồn sáng nhân tạo khác.
 Ánh sáng của đom đóm được phát ra từ một vài đốt cuối bụng. Ban ngày, các đốt này chỉ có màu trắng xám, về đêm mới phát ra ánh sáng huyền ảo qua lớp da trong suốt. Bên trong lớp da bụng là dãy các tế bào phát quang, trong cùng là lớp tế bào phản quang, có chức năng như mặt gương giúp phản chiếu ánh sáng ra ngoài.
 Các tế bào phát quang có chứa hai loại chất là luciferin và luciferase. Khi tách rời nhau, chúng chỉ là những hoá chất bình thường, không có khả năng phát sáng. Nhưng khi ở cạnh nhau, men luciferase sẽ xúc tác, thúc đẩy quá trình oxy hoá luciferin (quá trình dùng ôxy đốt cháy luciferin). Quá trình oxy hoá này tạo ra quang năng.
FMNH 2 + O 2 + RCHO → FMN + RCOOH + H 2 O + ánh sáng
 Đom đóm chỉ có thể phát sáng lập loè mà không liên tục, bởi vì chúng tự khống chế việc cung cấp ôxy, sao cho phản ứng phát sáng thực hiện được lâu dài.
 Thông thường, đom đóm trưởng thành chọn các vùng đất ẩm ướt, rồi đẻ trứng lên mình các loại ốc và giun đất bằng cách tiêm lên con mồi dung dịch thủy phân. Ấu trùng nở từ trứng sẽ sử dụng trên dinh dưỡng trực tiếp từ các cơ thể con mồi sống. Ấu trùng hóa nhộng sau khoảng 1 - 2 năm. Cả ấu trùng và con cái không cánh đều được gọi là giun phát sáng (glowworms). Loài giun phát sáng phổ biến ở châu Âu là Lampyris noctiluca. Những loài này được coi là có lợi vì chúng tiêu diệt những tác nhân phá hoại mùa màng như ốc. Trong bộ cánh cứng, ngoài đom đóm còn có nhiều loài côn trùng có khả năng phát sáng khác.
(emyeukhoahoc, trích dẫn tham khảo: Wikipedia)

Hit Counter
 
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: